Người giàu thật là ai?
Kinh thánh: Lu-ca 12:13-21; Ê-phê-sô 2:1-10; Thi-thiên 100:2-5; Ma-thi-ơ 5:3
Có một câu hỏi tôi muốn đặt ra trước khi chúng ta mở Kinh Thánh. Xin bạn đừng vội trả lời. Hãy để nó nằm đó một lúc.
Nếu đêm nay là đêm cuối, bạn đang dựa vào điều gì để thấy mình an toàn?
Không phải điều bạn nên nói. Là điều bạn thật sự dựa vào.
Có thể là con số trong tài khoản. Một chức vụ, một cái tên người ta nể trọng. Một gia đình êm ấm, những đứa con ngoan, một sức khỏe còn dẻo dai. Và có thể, điều này khó nhận ra hơn cả, là bảng thành tích đạo đức của chính mình: tôi đi nhà thờ đều, tôi dâng hiến, tôi sống đàng hoàng, chắc Chúa cũng hài lòng.
Chúa Jêsus đã hỏi con người đúng câu ấy từ hai ngàn năm trước, bằng một câu chuyện ngắn về một nhà kho.
Nhà kho không có cửa sổ
Câu chuyện bắt đầu từ một lời nhờ vả rất đời thường:
“Thưa thầy, xin biểu anh tôi chia gia-tài cho tôi.” (Lu-ca 12:13)
Hãy nhìn kỹ người đàn ông này. Anh ta không phải kẻ cướp, cũng không nói dối. Rất có thể anh ta đúng về mặt pháp lý, và người anh đang giữ phần của em. Ai từng chịu thiệt trong chuyện tiền bạc gia đình đều hiểu nỗi uất ức ấy.
Vậy mà Chúa Jêsus không phân xử. Ngài nhìn xuyên qua lời xin, thấy một điều khác đang lớn lên trong lòng anh, và phán:
“Hãy giữ cẩn-thận chớ hà-tiện gì hết; vì sự sống của người ta không phải cốt tại của-cải mình dư-dật đâu.” (c. 15)
Rồi Ngài kể một dụ ngôn. Điều đáng chú ý là nhân vật trong chuyện không phải một kẻ xấu. Ruộng ông sinh lợi nhiều lắm. Được mùa là ơn Chúa. Chẳng có gì sai khi được mùa.
Cái sai nằm ở cách ông nói. Hãy đọc chậm những lời ông tự nhủ:
“Ta phải làm thể nào?… Ta phá cả kho-tàng và cất cái khác lớn hơn… rồi sẽ nói với linh-hồn ta rằng: Linh-hồn ơi, mầy đã được nhiều của để dành dùng lâu năm; thôi, hãy nghỉ, ăn uống, và vui-vẻ.”
Chỉ trong vài câu, ông nói “ta” và “của ta” gần chục lần. Ông không hỏi Chúa. Không nghĩ đến người nghèo ngoài cổng. Ông chỉ nói chuyện với chính mình, và tự ru mình ngủ.
Có một chi tiết khiến tôi lạnh người khi đọc: nhà kho của ông to, chắc, kiên cố, nhưng không có một cửa sổ nào. Không có chỗ cho Đức Chúa Trời nhìn vào. Không có chỗ cho ai khác bước vào.
Rồi lời phán vang lên, không phải giữa ban ngày, mà giữa đêm:
“Hỡi kẻ dại! Chính đêm nay linh-hồn ngươi sẽ bị đòi lại; vậy những của-cải ngươi đã sắm-sẵn sẽ thuộc về ai?” (c. 20)
“Đòi lại.” Chữ ấy cho thấy sự sống chưa bao giờ là của ta. Nó là món cho mượn, từng hơi thở một. Ta tưởng mình là chủ, hóa ra chỉ là người giữ hộ.
Martin Luther, khi giải thích điều răn thứ nhất, viết rằng điều nào ta gửi lòng tin vào hơn hết, ấy là thần của ta. Với người đàn ông này, thần là cái kho. Với bạn và tôi, tên gọi có thể khác, nhưng ta tự biết nó là gì.
Còn nặng hơn một nhà kho sụp đổ
Phao-lô, trong thư Ê-phê-sô, nói một câu còn nặng hơn. Ông không nói đêm nay bạn sẽ chết. Ông nói:
“Còn anh em đã chết vì lầm-lỗi và tội-ác mình.” (Ê-phê-sô 2:1)
Đã chết. Không phải bệnh nặng. Không phải yếu đuối cần được nâng đỡ. Chết.
Một xác chết không thể tự ngồi dậy. Không thể “cố gắng sống tốt hơn”. Càng không thể làm việc thiện để đổi lấy sự sống. Rồi Phao-lô thêm một cụm từ khiến không ai thoát được: “cũng như mọi người khác.”
Không ngoại lệ. Kể cả người ngồi hàng ghế đầu. Kể cả người đang viết những dòng này.
Vậy nên người giàu dại không phải là “kẻ nào đó ngoài kia”. Ông là tấm gương. Ông xây kho bằng lúa; chúng ta xây bằng đủ thứ, kể cả bằng sự đạo đức. Và nếu lời Chúa Jêsus là thật, thì mọi nhà kho ấy mong manh như nhau trước một đêm.
Đó là Luật. Nó không an ủi. Nó không được phép an ủi. Việc của nó là khóa hết những cánh cửa ta tự mở để thoát thân, cho đến khi ta chỉ còn biết ngước nhìn lên.
Hai chữ làm đổi cả câu chuyện
Ngay sau khi nói ta là xác chết, Phao-lô viết hai chữ:
Nhưng Đức Chúa Trời…
Luther xem đó là hai chữ đẹp nhất trong Kinh Thánh. Đọc đến đây, khó mà không đồng ý.
Mấy câu đầu là chuyện của con người: chết, sa ngã, đáng chịu thạnh nộ. Đến câu 4, cả bầu trời đổi chiều:
“Nhưng Đức Chúa Trời, là Đấng giàu lòng thương-xót, vì cớ lòng yêu-thương lớn Ngài đem mà yêu chúng ta, nên đang khi chúng ta chết vì tội mình, thì Ngài làm cho chúng ta sống với Đấng Christ.” (c. 4-5)
Có hai điều xin bạn dừng lại ở đây.
Thứ nhất: “đang khi chúng ta chết.” Ngài không đợi ta dọn mình cho sạch. Không đợi ta khóc đủ, hối đủ, chạm đáy đủ sâu rồi mới ra tay. Xác chết thì chờ được gì? Ngài đến khi ta còn nằm đó.
Thứ hai: chữ “giàu.” Người giàu dại tích của cho mình rồi chết nghèo. Còn Đức Chúa Trời giàu lòng thương xót, và Ngài đổ của cải ấy ra cho kẻ không xứng đáng. Bài Kinh Thánh hôm nay có hai kiểu giàu: một kiểu giữ chặt rồi mất sạch, một kiểu cho đi mà không bao giờ cạn.
Ngài đã làm điều đó bằng cách nào?
Câu 5 nói “sống với Đấng Christ”. Câu 6 nói “đồng sống lại và đồng ngồi trong các nơi trên trời.” Ba lần liên tiếp, chữ “cùng với” xuất hiện.
Điều ấy có nghĩa: Chúa Jêsus đã làm thay chúng ta điều ta không bao giờ làm nổi.
Trên thập tự giá, Ngài đứng vào chỗ của kẻ có tội. Cơn thạnh nộ mà Phao-lô nhắc ở câu 3 đã đổ trên Ngài, không đổ trên bạn. Ngài chịu cái chết đáng lẽ thuộc về ta. Rồi Ngài sống lại, và vì ta được nối vào Ngài, sự sống lại ấy cũng thuộc về ta.
Người giàu dại bị đòi linh hồn vào một đêm. Nhưng còn một đêm khác: đêm Con Đức Chúa Trời bị đòi mạng sống thay cho bạn. Và đến sáng ngày thứ ba, mồ trống.
Bàn tay chìa ra
“Vả, ấy là nhờ ân-điển, bởi đức-tin, mà anh em được cứu, điều đó không phải đến từ anh em, bèn là sự ban cho của Đức Chúa Trời. Ấy chẳng phải bởi việc làm đâu, hầu cho không ai khoe mình.” (c. 8-9)
Đức tin không phải là một việc làm giỏi mà ta dâng lên Chúa. Đức tin giống bàn tay chìa ra của người ăn xin trước cửa, không có gì để khoe, chỉ biết mở tay cho người ta đặt vào đó ổ bánh.
Và điều kỳ diệu là ngay cả bàn tay ấy cũng là quà. Phao-lô nói rõ: “điều đó không phải đến từ anh em.”
Chúa Jêsus nói gì với những kẻ đang đứng ăn xin ở cửa?
“Phước cho những kẻ có lòng khó-khăn, vì nước thiên-đàng là của những kẻ ấy!” (Ma-thi-ơ 5:3)
Có một chi tiết người ta hay đọc lướt. Chúa Jêsus không nói: “hãy làm mình nghèo đi, hãy cố khiêm nhường, hãy đào cho sâu cái đáy, rồi nước thiên đàng sẽ thuộc về bạn.” Ngài nói: nước thiên đàng là của những kẻ ấy. Không điều kiện. Không bước trung gian. Ngài tuyên bố.
Dòng chữ người ta tìm thấy trên một mảnh giấy sau khi Luther qua đời là: “Chúng ta đều là kẻ ăn mày. Đó là sự thật.” Đó không phải lời than thở. Đó là lời của người đã biết mình đang đứng ở đâu, và Ai đang đứng cùng mình.
“Giàu có nơi Đức Chúa Trời” nghĩa là gì?
Giờ ta mới hiểu được câu cuối của dụ ngôn:
“Hễ ai thâu-trữ của cho mình mà không giàu-có nơi Đức Chúa Trời thì cũng như vậy.” (Lu-ca 12:21)
Giàu có nơi Đức Chúa Trời không phải là làm thật nhiều việc thiện để Chúa chấm điểm. Cũng không phải dâng hiến thật nhiều. Đó là có chính Đấng Christ làm của cải của mình: sự tha tội, sự sống, một chỗ ngồi nơi các từng trời. Phao-lô nói rõ ở câu 7 rằng Đức Chúa Trời làm vậy “hầu cho về đời sau tỏ ra sự giàu-có vô-hạn của ân-điển Ngài.”
Của cải này có một đặc điểm mà không nhà kho nào có được: đêm nay, không ai đòi nó lại được.
Ân điển không lơ lửng trên mây
Điều này không chỉ là một ý tưởng đẹp. Chúa Jêsus trao nó tận tay chúng ta qua những phương tiện rất cụ thể.
Trong nước báp-têm, Ngài đặt tên bạn vào cái chết và sự sống lại của Đấng Christ, không phải vì ngày ấy bạn xứng đáng, mà vì Lời của Ngài được nói trên bạn.
Trong Lời được rao giảng và đọc lên, Ngài nói với bạn sự tha tội: tội bạn đã được cất đi vì cớ Đức Chúa Jêsus Christ đã chết và sống lại.
Tại bàn Tiệc Thánh, thân thể và huyết của chính Chúa được trao cho bạn, “để tha tội.” Kẻ ăn mày bước vào bàn tiệc của Vua và được ăn.
Nếu bạn đọc những dòng này mà thấy mình vẫn xây kho, vẫn sợ, vẫn mệt, xin nhớ: lời hứa ấy nói với bạn, ngay lúc này, chứ không chỉ nói với ai đó đạo đức hơn bạn.
Bầy chiên không xây kho
Vậy ngày mai, ta sống ra sao?
Thi-thiên 100 cho một câu trả lời. Đó là bài ca của những người bước vào đền thờ, không phải của người ngồi một mình tính toán:
“Phải biết rằng Giê-hô-va là Đức Chúa Trời. Chính Ngài đã dựng-nên chúng tôi, chúng tôi thuộc về Ngài; chúng tôi là dân-sự Ngài, là bầy chiên của đồng cỏ Ngài.” (c. 3)
“Chúng tôi thuộc về Ngài.”
Người giàu dại nói “linh hồn ta, của ta.” Bầy chiên nói “chúng tôi thuộc về Ngài.” Chỉ khác vài chữ, mà là khác cả một thế giới.
Chiên không xây kho. Chiên không thức trắng đêm tính xem mai cỏ mọc ở đâu. Chiên đi theo Người Chăn. Và Người Chăn ấy, theo lời Chúa Jêsus, đã phó mạng sống mình cho bầy chiên.
Từ đó, ba điều thay đổi trong đời sống thường ngày.
1. Chúng ta thôi sợ
Người giàu dại xây kho vì sợ: sợ thiếu, sợ mất, sợ ngày mai. Khi biết mình thuộc về Đấng đã chết vì mình, ta có thể ngủ yên mà không cần nhà kho nào ru ngủ. Không phải vì chẳng còn gì phải lo, mà vì Đấng giữ ta không ngủ.
2. Chúng ta mở tay ra
Phao-lô kết đoạn bằng câu này:
“Vì chúng ta là việc Ngài làm ra, đã được dựng nên trong Đức Chúa Jêsus-Christ để làm việc lành mà Đức Chúa Trời đã sắm sẵn trước cho chúng ta làm theo.” (c. 10)
Chữ “việc Ngài làm ra” trong tiếng Hy Lạp là poiēma, gốc của chữ poem, bài thơ. Bạn là một bài thơ Ngài đang viết.
Hãy để ý thứ tự: ân điển trước, việc lành sau. Việc lành không phải tiền trả nợ, vì món nợ đã có người trả. Nó là hoa trái. Cây đã được trồng vào đất tốt thì trái tự nhiên ra. Có thể hôm nay là một bữa cơm mời người lẻ loi. Một khoản chia sẻ không cần ai biết. Một lời xin lỗi mình chịu nói trước. Những việc nhỏ ấy, Chúa đã sắm sẵn từ trước để ta bước vào.
Và xin nói thật: đôi khi bàn tay ta vẫn khép lại. Con người cũ trong ta vẫn lăm lăm cái bay xây kho. Vì thế, mỗi ngày ta cần trở về với nước báp-têm của mình, trở về với lời tha tội, chết đi một chút và được dậy lại một chút. Không ai rời nhà thờ rồi hết thích xây kho. Nhưng ta có nơi để trở về.
3. Chúng ta hát
Thi-thiên 100 bảo: “Khá hầu-việc Đức Giê-hô-va cách vui-mừng, hãy hát-xướng mà đến trước mặt Ngài.”
Không phải “hãy cố hầu việc Chúa cho nghiêm túc.” Là vui mừng. Là hát.
Chúng ta đến nhà thờ không phải để trình bày thành tích. Chúng ta đến để được phục vụ trước: được nghe lời tha tội, được ăn bánh uống chén, rồi từ đó đi ra mà phục vụ lại. Người ăn mày không đến cửa vua để khoe mình có gì. Họ đến để nhận, và lúc ra về, môi họ đang hát.
Lời kết
Người đàn ông trong dụ ngôn có một nhà kho đầy, và một đêm chết lạnh.
Còn chúng ta, những kẻ vốn đã chết, đã nghe được lời phán: “Nhưng Đức Chúa Trời…”
Cho nên tối nay, nếu bạn lo lắng, xin nhớ rằng bàn tay bạn trắng, nhưng không trống. Trong đó có Đấng Christ. Có sự tha tội. Có tên bạn trong sổ của Cha.
Và nếu mai bạn lỡ xây thêm một cái kho nho nhỏ nữa, cứ trở lại. Bàn tiệc vẫn dọn. Cửa vẫn mở.
Phước cho những kẻ có lòng khó-khăn, vì nước thiên-đàng là của những kẻ ấy.
Cầu nguyện
Lạy Cha thiên thượng, chúng con xưng tội với Ngài: chúng con đã tin cậy kho lẫm mình hơn tin cậy Ngài, và nhiều khi chúng con xây cả kho bằng sự đạo đức của mình.
Vì cớ Con Ngài là Đức Chúa Jêsus Christ, Đấng đã chết và sống lại thay cho chúng con, xin tha tội chúng con, giữ chúng con trong đức tin, và cho chúng con nhận Ngài làm của cải đời đời. Xin dạy chúng con mở tay ra mà ban cho, và cất tiếng hát như bầy chiên của đồng cỏ Ngài.
Nhân danh Đức Chúa Jêsus Christ, Chúa chúng con. A-men.
Pastor Paul Kiêm

