ĐIỀU CHÚA PHÁN TRƯỚC KHI NÓI : “ĐỪNG…”

Sáng Thế Ký 2:16-17 và con đường từ vườn Ê-đên đến cây thập tự

“Giê-hô-va Đức Chúa Trời phán dạy rằng: Ngươi được tự do ăn hoa quả các thứ cây trong vườn; nhưng về cây biết điều thiện và điều ác thì chớ hề ăn đến; vì một mai ngươi ăn, chắc chắn sẽ chết.”
— Sáng Thế Ký 2:16-17

Có những câu Kinh Thánh ta đọc nhanh vì tưởng đã thuộc. Câu này là một trong số đó. Ta nhớ lệnh cấm, nhớ trái cây, nhớ con rắn. Ta quên mất điều Chúa nói trước tiên.

Ngài không mở lời bằng chữ “đừng”. Ngài mở lời bằng chữ “tự do”.

I. Tiếng “được” đi trước tiếng “đừng”

Trong tiếng Hê-bơ-rơ, câu 16 dùng cấu trúc akol to’kel: “ăn, ngươi cứ ăn”. Chúa không rót ân điển từng giọt. Ngài mở cả khu vườn ra. Đây cũng là lần đầu tiên trong Kinh Thánh Ngài truyền lệnh (tsavah) cho con người, và lệnh ấy bắt đầu bằng sự dư dật.

Còn một điều ít người để ý: Cây Sự Sống nằm trong khu vườn ấy và không hề bị cấm. Khi Chúa nói “các thứ cây”, A-đam được phép đến với sự sống. Chỉ một cây bị đặt ngoài tầm tay.

Hãy nghĩ đến hàng rào ở mép vách đá. Người lạ nhìn vào có thể nói: “Nơi này thật hạn chế.” Người sống ở đó biết rõ: cả cánh đồng rộng là của mình, hàng rào chỉ đứng ở chỗ có vực. Hàng rào ấy không sinh ra để nhốt người, mà để giữ người.

Câu 17 là hàng rào ấy. “Vì một mai ngươi ăn, chắc chắn sẽ chết”. Chữ Hê-bơ-rơ mot tamut nhấn mạnh sự chắc chắn của hậu quả. Nhiều nhà thần học hiểu đó là sự chia lìa khỏi Đức Chúa Trời, bắt đầu từ ngày bất tuân và cuối cùng dẫn đến cái chết thể xác (Rô-ma 6:23). Đây không phải lời dọa của một Đấng khắt khe. Đây là lời của một Người Cha đứng bên bờ vực và nói thật.

II. Cuộc tráo chữ

Sang chương 3, ta thấy một điều đau lòng. Lời Chúa không bị cướp đi bằng bạo lực. Nó bị đổi từng chữ một.

Bước thứ nhất: bỏ danh giao ước. Hãy đọc kỹ Sáng Thế Ký 3:1-5. Người kể chuyện vẫn viết “Giê-hô-va Đức Chúa Trời”. Nhưng khi con rắn mở lời, và khi Ê-va đáp lại, họ chỉ còn nói Elohim, tức “Đức Chúa Trời” chung chung. Danh Giê-hô-va, danh của Đấng lập giao ước và yêu thương, đã lặng lẽ biến mất. Người ta bắt đầu bàn về Chúa như bàn về một quyền lực xa lạ, thay vì nói về Cha.

Bước thứ hai: biến ân điển thành cấm đoán. Câu hỏi của con rắn ở 3:1 làm “mọi cây được ăn” nghe như “cấm ăn hết”. Rồi ở 3:5 nó đánh vào điều sâu hơn: Chúa giữ lại điều tốt cho riêng Ngài. Lời cám dỗ không nhắm vào lệnh cấm. Nó nhắm vào tấm lòng của Đấng ban lệnh.

Bước thứ ba: thêm và bớt. Ê-va đáp, và trong lời đáp có hai vết sửa:

Thêm: “cũng chẳng nên đá đụng đến”. Chúa chưa từng phán như vậy.
Giảm: “e khi phải chết”. Chúa đã phán “chắc chắn sẽ chết”.

Con rắn chỉ cần đẩy thêm một bước: “Chẳng chết đâu” (3:4).

Bạn từng thấy một ảnh chụp màn hình bị cắt mất nửa câu chưa? Nửa câu còn lại vẫn là chữ thật, nhưng ý nghĩa đã đổi hoàn toàn. Lời Chúa bị bóp méo cũng không cần chữ giả. Chỉ cần cắt một đầu, thêm một đuôi, rồi tin rằng mình đang trích dẫn.

Hãy để ý hai thái cực ở đây. Thêm là gốc của duy luật lệ: ta xây hàng rào quanh hàng rào và quên cả khu vườn. Bớt là gốc của phóng túng: ta tự nhủ hậu quả không đến mức ấy. Cả hai đều bắt đầu từ chỗ không còn tin Lời Chúa nguyên vẹn.

III. Thần học Vinh quang: con đường tắt dẫn lên

Con rắn hứa điều gì? “Mắt các ngươi sẽ mở ra, các ngươi sẽ như Đức Chúa Trời” (3:5). Hãy gọi đúng tên lời hứa đó: vinh quang không qua vâng phục, không qua chờ đợi, không qua thập tự.

Ma-ti-nô Lu-thơ gọi đó là thần học vinh quang: tìm Chúa nơi quyền lực, thành công và sự hiển hách, rồi tự đặt mình vào vị trí ấy. Ông nói người theo thần học này “gọi điều ác là thiện, điều thiện là ác” (xem Ê-sai 5:20). Điều đó trùng khít với tên của cái cây: cây biết điều thiện và điều ác. Ở đây, theo cách hiểu mà bài này theo, cây ấy đại diện cho quyền tự định nghĩa điều gì là thiện, điều gì là ác, mà không cần Đấng Tạo Hóa. (Có những cách hiểu khác, nhưng ý này nằm sát lời cám dỗ nhất.)

Rồi đến câu đau nhất, Sáng Thế Ký 3:6: người nữ lấy trái ăn, “đưa cho chồng đương ở cùng mình”. A-đam đã ở đó. Người nhận lệnh trực tiếp từ Chúa im lặng, và nhận lấy trái.

Cuộc sống hôm nay đầy “cây biết điều thiện và điều ác” dưới những cái tên đẹp: “Sống thật với chính mình”, “Đúng với tôi là đúng”, “Chỉ lần này thôi, ai cũng làm vậy”. Mạng xã hội cho ta thấy cả khu vườn của người khác, rồi lặng lẽ thì thầm: “Bạn đang bị giữ lại điều tốt nhất.” Đó chính là giọng nói ở 3:5, chỉ khác màn hình.

IV. Chúa không bỏ chạy. Ngài quay lại bằng chính Lời Ngài.

Điều làm tôi xúc động nhất trong chương 3 không phải tội lỗi. Đó là cách Chúa trở lại.

Ngài không vào khu vườn bằng sấm sét. Ngài đến vào lúc gió mát và hỏi: “Ngươi ở đâu?” (3:9). Ngài biết rõ A-đam ở đâu. Đó là câu hỏi của một Người Cha đi tìm con.

Rồi Ngài nhắc lại đúng lệnh gốc (3:11), không thêm, không bớt, như để cho con người nghe lại từ đầu điều mình đã đánh mất. Và ngay giữa lời tuyên án, Ngài gieo hạt giống Phúc Âm đầu tiên (3:15): dòng dõi người nữ sẽ nghiền nát đầu con rắn. Cuối cùng, chính tay Ngài làm áo bằng da cho họ (3:21). Muốn có da, phải có một sinh mạng đã đổ xuống.

Ân điển đi trước lệnh truyền ở câu 16. Ân điển cũng đi sau sự sa ngã ở chương 3. Chúa không thu hồi lòng tốt của Ngài ngay cả khi lòng tốt ấy bị nghi ngờ.

V. Thần học Thập tự: con đường xuống để lên

A-đam đã chộp lấy vinh quang. Còn A-đam cuối cùng thì sao?

Trong hoang mạc (Ma-thi-ơ 4:1-11), con rắn xưa trở lại với cùng chiêu thức: “Nếu ngươi là Con Đức Chúa Trời…”, rồi trích Kinh Thánh nhưng cắt xén ý. Chúa Jêsus không thêm, không bớt, không sợ. Ba lần Ngài đáp: “Có lời chép rằng…”. Ngài giữ nguyên Lời, ở chính nơi ta đã bỏ Lời.

Rồi Phi-líp 2:6-9 vẽ nên bức tranh đối nghịch hoàn toàn: Đấng vốn có hình Đức Chúa Trời không coi sự bình đẳng với Đức Chúa Trời là điều phải nắm giữ. Ngài tự bỏ mình, vâng phục cho đến chết, thậm chí chết trên cây thập tự. Và chính vì vậy Đức Chúa Trời đã tôn Ngài lên rất cao.

Đây là thần học Thập tự: vinh quang thật không đi đường tắt. Nó đi qua đồi Gô-gô-tha. 1 Cô-rinh-tô 1:23-24 nói Đấng Christ bị đóng đinh là quyền phép và sự khôn ngoan của Đức Chúa Trời. Giăng 12:24 nói hạt lúa phải rơi xuống đất mà chết thì mới sinh nhiều hạt.

A-đam chết vì một cái cây. Chúa Jêsus chết trên một cái cây khác, và uống cạn án mot tamut thay cho chúng ta (Ga-la-ti 3:13; Rô-ma 5:19: bởi một người không vâng phục, nhiều người thành tội nhân; bởi sự vâng phục của một người, nhiều người sẽ được xưng công bình).

Và đây là điều khiến tôi muốn cúi đầu: cánh cửa dẫn đến Cây Sự Sống, vốn bị đóng ở Sáng 3:22-24, được mở lại. Khải Huyền 2:7 hứa: kẻ nào thắng, ta sẽ cho ăn trái cây sự sống ở trong vườn Đức Chúa Trời. Câu 16 được trả lại cho chúng ta, và lần này nó được bảo chứng bằng huyết.

VI. Hôm nay, ta sống thế nào trong khu vườn của mình?

Một. Hãy đếm lại những điều được “ăn tự do”. Đêm nay, bạn dành bao nhiêu thời gian cho một điều chưa có, so với biết ơn về điều đã có? Mắt “mù ân điển” bắt đầu từ đó.

Hai. Hãy tìm vết sửa trong lòng bạn. Có điều gì Chúa đã phán rõ mà bạn đang âm thầm đổi thành “chắc cũng không sao” (bớt), hoặc dựng thêm một luật mà Chúa chưa từng dặn (thêm)?

Ba. Hãy chọn con đường thập tự giữa những con đường tắt. Khi bạn mệt mỏi, chờ đợi, hoặc thấy người khác “lên” nhanh hơn, hãy nhớ rằng Chúa của chúng ta đã đi xuống trước khi được tôn lên. Sự chậm trễ, nước mắt và vâng phục thầm lặng không phải là bằng chứng Chúa bỏ bạn. Rất có thể đó là nơi vinh quang thật đang được hình thành.

Bốn. Nếu bạn là cha mẹ, thầy cô hay người dẫn dắt, đừng chỉ truyền lại hàng rào. Hãy truyền cả khu vườn. Hãy dạy người đến sau nhớ đúng, đủ, và với một trái tim biết ơn.

Cầu nguyện

Lạy Cha, Đấng đã nói chữ “được” trước khi nói chữ “đừng”, xin tha thứ cho con những lần con nhìn vào một cây bị cấm mà quên cả khu vườn Ngài đã trao. Xin tha thứ cho con những lần con thêm điều Ngài chưa dặn, và bớt điều Ngài đã phán.

Con tạ ơn Chúa Jêsus Christ, Đấng không nắm lấy vinh quang mà đã đi xuống đến thập tự, để con có thể bước lại về phía Cây Sự Sống. Xin Thánh Linh khắc Lời Ngài nguyên vẹn vào lòng con. Nhân danh Chúa Jêsus Christ, con cầu nguyện. A-men.

BÀI HỌC NHÂN BẢN, BÀI VIẾT MỚI, THẦN HỌC, TIÊU ĐIỂM, TỔNG HỢP TRIẾT THẦN