Kinh Thánh nền tảng: Gióp 42:1–6, 10–17; Thi Thiên 119:66–71; Lu-ca 10:17–24; Giăng 1:47–51; Khải Huyền 3:5; 12:9–10; 22:3–4 (Đối chiếu: Sáng Thế Ký 28:10–17; Gióp 19:25–27; Giăng 1:18) 

Thời đại của chúng ta có lẽ là thời đại biết nhiều thông tin về Đức Chúa Trời hơn bất kỳ thế kỷ nào trước đó; thế nhưng, chưa bao giờ con người lại mệt mỏi, bất an và phải gồng mình mỗi ngày để chứng minh giá trị bản thân đến vậy. Đi dọc theo dòng chảy mặc khải — từ ông Gióp ngồi trong đống tro tàn, đến bảy mươi hai môn đồ trở về trong cơn say chiến thắng, đến một Na-tha-na-ên trầm tư dưới bóng cây vả, cho đến khi cửa trời mở toang trong sách Khải Huyền — Lời Chúa đều vọng lên cùng một chân lý cứu rỗi: Đức Chúa Trời không thể được chinh phục bằng trí khôn của con người, và sự bình an của linh hồn không bao giờ được xây trên thành tích của đôi tay ta.

1. Nghe đồn về Chúa, hay đã thật sự thấy Ngài?

Hãy nghĩ đến hình ảnh một người mẹ thức trắng trong đêm sâu bên giường đứa con đang sốt cao. Trước mặt chị là biết bao sách vở y khoa, biết bao lời chỉ dẫn, biết bao tên gọi của căn bệnh mà chị đã đọc thuộc lòng. Chị biết rất nhiều, nhưng càng đọc, bàn tay chị càng run rẩy. Giữa bóng tối tĩnh mịch của canh khuya, chị chợt nhận ra mọi kiến thức trên đời không thể thay thế được hơi ấm của sự sống, và mọi thông tin trong đầu không làm dịu nổi nỗi thắt thẻo trong tim.

Đó cũng chính là chân dung tâm linh của không ít người trong chúng ta trên hành trình theo Chúa. Chúng ta nghe hàng trăm bài giảng, đọc nhiều sách giải kinh, thuộc lòng vô số câu gốc và nắm vững các hệ thống giáo lý. Nhưng rồi có những đêm đen của linh hồn ập đến — khi biến cố chạm vào tận xương tủy — ta bàng hoàng nhận ra bấy lâu nay mình mới chỉ tích lũy kiến thức về Chúa, chứ chưa thật sự đứng trước mặt Ngài.

Không ai thấm thía vực thẳm phân cách ấy hơn Gióp. Sau khi đi qua tận cùng của sự mất mát và đổ vỡ, ông đã thốt lên một lời thú nhận làm rung chuyển mọi lòng kiêu hãnh tôn giáo: “Trước lỗ tai tôi có nghe đồn về Chúa, nhưng bây giờ, mắt tôi đã thấy Ngài” (Gióp 42:5).

Nghe đồn là biết về một Đấng qua lời kể của người khác, qua suy luận của trí óc mình. Còn thấy là được diện kiến Đấng Hằng Sống. Nhưng làm sao một tạo vật hư mất có thể thấy được Đấng Tạo Hóa? Kinh Thánh đóng sập mọi nỗ lực tự tu luyện hay suy tưởng của con người khi tuyên bố: “Chẳng hề ai thấy Đức Chúa Trời; chỉ Con một ở trong lòng Cha, là Đấng đã giãi tỏ Cha ra” (Giăng 1:18). Con người không thể tự bắc thang bằng trí tuệ hay đạo đức để leo lên gặp Chúa; chính Đức Chúa Trời đã phải bước xuống với ta trong Ngôi Lời Nhập Thể. Và Ngài đã đến.

2. Khi mọi lý lẽ của con người đều hóa thành tro bụi

Trước khi mắt Gióp thấy Chúa, ông đã nói rất nhiều. Ba người bạn của ông còn nói nhiều hơn thế. Họ mang đến bên nỗi đau của Gióp một hệ thống lý luận nhân quả nghe vô cùng hợp lý và đạo đức: Người công chính ắt được thịnh vượng, kẻ gặp tai ương ắt phải có tội lỗi giấu kín. Nhưng thứ thần học dựa trên công trạng ấy chỉ biến những người bạn thành những quan tòa lạnh lùng, và đẩy người đang rỉ máu vào tận cùng của sự cô độc.

Rồi từ trong cơn gió lốc, Đức Giê-hô-va phán cùng Gióp. Điều kỳ lạ là Ngài không hề giải đáp câu hỏi “Tại sao?” của ông. Ngài không thanh minh, cũng không đưa ra một bản giải trình về sự khổ nạn. Ngài chỉ bày tỏ chính sự uy nghi thánh khiết của Ngài ra. Và ngay khoảnh khắc ánh sáng của Đấng Tuyệt Đối chiếu rọi, mọi lý lẽ tự biện hộ của Gióp tan chảy như sương mù trước mặt trời: “Tôi đã nói những điều tôi không hiểu đến, tức các sự lạ lùng quá cho tôi, mà tôi chẳng thông biết” (Gióp 42:3). Ông buông rơi mọi vũ khí tranh biện và phủ phục: “Tôi lấy làm gớm ghê tôi, và ăn năn trong tro bụi” (Gióp 42:6).

Có những người đàn ông đi qua hơn nửa đời người, dành trọn thanh xuân để gây dựng danh vị, uy tín và chỗ đứng. Suốt mấy mươi năm, ông tin rằng giá trị của đời mình nằm ở quyền quyết định, ở năng lực gánh vác, ở sự kính nể của người đời. Cho đến một buổi chiều tà, khi chiếc ghế danh vọng bất ngờ khép lại, khi sức lực rời bỏ đôi vai, ông ngồi lặng đi một mình trong bóng chiều đang xuống dần. Khi mọi danh xưng bên ngoài bị tước bỏ, toàn bộ điểm tựa mà ông từng dùng để định nghĩa chính mình cũng sụp đổ theo.

Đó là một sự đổ vỡ đau đớn đến nghẹt thở. Thế nhưng, trước giả Thi Thiên lại nhìn thấy bàn tay cứu rỗi của Chúa ẩn đằng sau sự đập vỡ ấy: “Tôi đã bị hoạn nạn thật lấy làm phải, hầu cho học theo luật lệ của Chúa” (Thi Thiên 119:71). Thần học Cải Chánh gọi đó là công việc lạ lùng của Đức Chúa Trời — khi Ngài cho phép hoạn nạn làm phá sản sự tự tín và kiêu ngạo của con người. Có những bài học về Ân Điển mà sự thành công không bao giờ dạy được cho chúng ta; chỉ khi đôi tay hoàn toàn trắng rỗng trong tro bụi, ta mới nhận ra mình không thể tự đứng nổi trước mặt Đức Chúa Trời.

3. Cạm bẫy của niềm vui đặt nhầm chỗ

Ngay cả khi đã bước vào nhà Chúa và hầu việc Ngài, con người tự nhiên trong chúng ta vẫn luôn tìm cách quay lại xây đắp tháp Ba-bên của thành tích.

Trong Lu-ca đoạn 10, bảy mươi môn đồ trở về sau chuyến truyền giáo đầy quyền năng, lòng ngập tràn phấn khích: “Lạy Chúa, vì danh Chúa, các quỷ cũng phải phục chúng tôi!” (Lu-ca 10:17). Niềm vui của họ rất thật và rất chính đáng. Đức Chúa Giê-su không hề quở trách sự hân hoan ấy, nhưng với lòng nhân từ của Đấng Chăn Chiên nhìn thấu vực sâu trong lòng người, Ngài nhẹ nhàng xoay ánh mắt họ về một nền tảng bất biến: “Dầu vậy, chớ mừng vì các quỷ phục các ngươi; song hãy mừng vì tên các ngươi đã được biên trên trời” (Lu-ca 10:20).

Biết bao người hầu việc Chúa nhiệt thành ngày nay đang âm thầm rơi vào vết trượt mà Chúa Giê-su đã cảnh báo. Khởi đầu bằng tình yêu mến thuần khiết, nhưng rồi theo tháng năm, họ bắt đầu đo lường giá trị thuộc linh của mình bằng những con số hữu hình, bằng ánh mắt tán thưởng của hội chúng, bằng tiếng vang của công việc mình làm. Ngày nào công việc rực rỡ, họ thấy Chúa ở gần; ngày nào âm thầm vắng lặng, họ hoang mang tự hỏi phải chăng Chúa đã ngoảnh mặt. Từ lúc nào không hay, sự phục vụ để tạ ơn đã biến thành sự lao dịch để chứng minh giá trị bản thân, cho đến một ngày tâm hồn kiệt quệ, khô hạn ngay trước trang Kinh Thánh mở sẵn.

Chúa Giê-su nhìn thấu sự nô lệ êm ái nhưng tàn nhẫn ấy. Nếu niềm vui và sự bình an của bạn đặt trên kết quả công việc, thì ngày nào kết quả lung lay, linh hồn bạn sẽ sụp đổ.

Vì thế, Ngài dùng một động từ ở thì hoàn tất bị động để giải phóng các môn đồ: Tên các con đã được biên trên trời. Không phải sẽ được ghi khi các con đuổi được nhiều quỷ hơn. Không phải đang được viết thử bằng bút chì để xem các con có giữ vững phong độ hay không. Tên ấy đã được khắc chạm vĩnh viễn trên thiên đàng, bởi một Bàn Tay khác — bàn tay mang dấu đinh của Đấng Cứu Thế.

4. Ân điển đã thấy bạn trước, và chiến thắng đã được hoàn tất

Để hiểu thế nào là được yêu và được biết đến trước khi kịp làm bất cứ điều gì, hãy nhìn vào Na-tha-na-ên trong Giăng đoạn 1. Ông là một người thông hiểu Kinh Luật, sắc sảo và đầy hoài nghi. Khi nghe Phi-líp nói về Đấng Mê-si đến từ Na-xa-rét, ông buông ngay một câu hỏi lạnh lùng: “Há có vật chi tốt ra từ Na-xa-rét được sao?” (Giăng 1:46).

Đức Chúa Giê-su không dùng lý luận thần học để tranh thắng với Na-tha-na-ên. Ngài chỉ nhìn sâu vào mắt ông và phán một lời chạm tới tận đáy linh hồn: “Trước khi Phi-líp gọi ngươi, lúc ngươi ở dưới cây vả, ta đã thấy ngươi” (Giăng 1:48). Ngay tức khắc, mọi rào cản trí thức sụp đổ. Na-tha-na-ên thốt lên: “Lạy Thầy, Thầy là Con Đức Chúa Trời, Thầy là Vua dân Y-sơ-ra-ên!” (Giăng 1:49).

Điều khuất phục được con người kiêu hãnh ấy không phải là một lập luận sắc bén, mà là ánh mắt của Ân Điển đã nhìn thấy ông trước khi ông kịp đi tìm Chúa. Dưới bóng cây vả tịch liêu ấy — nơi ông cầu nguyện, trăn trở, hay mang những nỗi niềm không một ai trên đời thấu biết — Chúa đã ở đó và nhìn thấy ông. Mỗi chúng ta đều có một “bóng cây vả” của riêng mình: một góc khuất cô đơn trong tâm tưởng, một đêm dài đối diện với nỗi sợ hãi, một hành lang bệnh viện lạnh lẽo. Và Tin Mừng chính là lời phán êm dịu của Đấng Christ: Ta đã thấy con ở đó, từ trước khi con biết gọi tên Ta.

Sách Khải Huyền mở ra cho chúng ta thấy sự bảo đảm đời đời của ân điển ấy. Có một Sách Sự Sống của Chiên Con, và Đấng Christ phán hứa: “Kẻ nào thắng, sẽ được mặc áo trắng như vậy; ta sẽ không xóa tên người khỏi sách sự sống đâu” (Khải Huyền 3:5). Trong ánh sáng của Phúc Âm, “kẻ thắng” không phải là kẻ chưa từng vấp ngã hay tự mình gồng gánh để lập công, nhưng là kẻ bám chặt lấy dòng huyết của Chiên Con (Khải Huyền 12:11). Bởi lẽ, kẻ tố cáo — tức Sa-tan, kẻ ngày đêm chỉ vào tội lỗi và sự yếu đuối của chúng ta để kết án lương tâm ta — đã bị đánh bại dứt khoát: “Vì kẻ kiện cáo anh em chúng ta, là kẻ ngày đêm kiện cáo chúng ta trước mặt Đức Chúa Trời, nay đã bị quăng xuống rồi” (Khải Huyền 12:10).

Đó chính là thực tại thuộc linh mà Chúa Giê-su đã tuyên bố khi các môn đồ trở về: “Ta đã thấy quỷ Sa-tan từ trời sa xuống như chớp” (Lu-ca 10:18). Chiến thắng trên sự chết và sự lên án không phải là cái đích chúng ta phải vắt kiệt sức để giành giật mỗi ngày; đó là di sản Đấng Christ đã hoàn tất trên đồi Gô-gô-tha, và chúng ta bước đi mỗi ngày từ vị thế của những người đã được giải phóng.

Chính vì lẽ đó, Chúa Giê-su đã dâng lời cảm tạ Cha rằng: “Lạy Cha, là Chúa trời đất, tôi ngợi khen Cha, vì Cha đã giấu những điều này không cho người khôn ngoan thông sáng biết, mà tỏ ra cho con trẻ hay!” (Lu-ca 10:21). Nước Trời khép lại trước những bộ óc tự mãn tưởng mình thông suốt mọi lẽ, nhưng lại mở toang cho những tâm hồn “con trẻ” — những người biết mình bất lực, biết mình trắng tay, chỉ biết ngửa lòng đón nhận ân sủng nhưng không.

5. Chiếc thang không còn là chiêm bao — Đó là Thập Tự Giá

Khép lại cuộc đối thoại với Na-tha-na-ên, Chúa Giê-su mở ra một lời hứa vĩ đại: “Quả thật, quả thật, ta nói cùng các ngươi, các ngươi sẽ thấy trời mở ra, và các thiên sứ của Đức Chúa Trời lên xuống trên Con người” (Giăng 1:51).

Lời phán ấy đưa tâm trí người nghe ngược dòng lịch sử trở về một đêm hoang lạnh tại Bê-tên (Sáng Thế Ký 28:10–17). Đêm ấy, Gia-cốp — kẻ vừa dùng mưu gian cướp quyền trưởng nam của anh mình — đang chạy trốn trong nỗi sợ hãi và cô độc, phải lấy một hòn đá ngoài đồng hoang làm gối đầu. Ông chẳng có một chút công đức nào để xứng đáng với sự hiện diện của Thiên Chúa. Thế nhưng, ngay tại nơi hoang vu của một tội nhân đang chạy trốn, Đức Chúa Trời đã chủ động mở trời ra trong chiêm bao: một chiếc thang dựng dưới đất, đầu chạm đến trời, và các thiên sứ của Đức Chúa Trời lên xuống trên đó.

Giờ đây, Đức Chúa Giê-su tuyên bố: Chiếc thang nối liền trời và đất ấy không phải là một hệ thống luật pháp hay bậc thang tu đức để con người tự trèo lên; chiếc thang ấy chính là Ta — Con Người.

Và cửa trời đã mở toang ở một nơi mà trí khôn loài người không bao giờ ngờ tới: nơi Thập Tự Giá. “Con người cũng phải bị treo lên” (Giăng 3:14), và trên thiên đàng, chỉ một mình Chiên Con “dường như đã bị giết” mới xứng đáng mở ấn cuốn sách cứu chuộc (Khải Huyền 5:6). Nhà Cải Chánh Martin Luther từng vạch rõ lằn ranh giữa hai con đường: kẻ theo Thần học Vinh quang luôn tìm kiếm một Thiên Chúa của quyền lực, thành công và những lý giải thỏa mãn trí tò mò; còn người thuộc về Thần học Thập tự lại quỳ xuống chiêm ngưỡng Thiên Chúa đang tự ẩn mình trong sự thương khó, huyết đổ và thập tự giá của Đấng Christ.

Ông Gióp năm xưa đã không nhận được một bản giải thích nào cho những vết thương của đời mình. Ông nhận được chính Đấng Cứu Chuộc. Hôm nay, chúng ta cũng vậy.

6. Ngày chúng ta sẽ thấy tận mặt Ngài

Giữa lúc còn ngồi trong đống tro tàn và thịt xương rữa nát, Đức Thánh Linh đã ban cho Gióp một tia sáng tiên tri vượt xuyên qua các thời đại — một lời tuyên xưng đức tin vẫn làm rung động hàng triệu trái tim mỗi khi đứng trước huyệt mộ: “Tôi biết rằng Đấng Cứu Chuộc tôi vẫn sống… chính mắt tôi sẽ xem thấy Ngài, chứ chẳng phải kẻ khác” (Gióp 19:25, 27).

Điều mà Gióp chỉ mới thoáng thấy qua cơn gió lốc năm xưa, sách Khải Huyền cho biết sẽ trở nên trọn vẹn tuyệt đối trong ngày sau rốt: “Chúng sẽ nhìn thấy mặt Chúa, và danh Chúa sẽ ở trên trán mình” (Khải Huyền 22:4).

Hãy hình dung một cụ bà tóc bạc trắng, ngồi lặng lẽ ở hàng ghế cuối trong ngôi nhà thờ nhỏ mỗi sáng Chúa Nhật, bên cạnh khoảng trống của người bạn đời đã về với Chúa từ lâu. Cụ không đọc được những bộ sách thần học dày cộm, cũng chẳng còn đủ sức để làm những công việc lớn lao trong hội thánh. Nhưng trong đôi mắt mờ đục của cụ ánh lên một sự bình an sâu thẳm không gì lay chuyển nổi. Bởi cụ biết chắc một điều: Tên cụ đã được khắc trên lòng bàn tay Chúa, và chỉ ít lâu nữa thôi, cụ sẽ được nhìn thấy tận mặt Đấng đã ẵm bồng cụ đi qua suốt một đời giông bão. Sự bình an của cụ không đến từ việc cụ hiểu thấu mọi sự, mà đến từ việc cụ biết mình thuộc trọn về Đấng biết rõ mọi sự.

Khép lại sách Gióp, Kinh Thánh ghi lại rằng Đức Giê-hô-va đã ban phước cho những năm cuối đời của Gióp nhiều gấp đôi lúc ban đầu (Gióp 42:10–17). Nhưng hãy nhìn thật kỹ trình tự của ân điển: Sự phục hồi ấy đến sau khi Gióp đã buông tay đầu hàng trong tro bụi, chứ không phải là phần thưởng trả công cho một người chiến thắng bằng lý lẽ. Và trên hết mọi bầy chiên, bầy lạc đà hay sự giàu sang được hoàn lại, phước hạnh vĩ đại nhất của Gióp là từ ngày ấy, ông được sống như một người mà mắt đã thấy Ngài.

7. Sống thế nào hôm nay trong tự do của Ân Điển?

Hỡi những người con yêu dấu của Chúa đang mỏi mệt vì gánh nặng phải chứng tỏ mình, hôm nay Lời Chúa mời gọi bạn bước ra khỏi vòng xoáy của sự tự công bình:

• Khi bạn bắt đầu đếm những thành quả, đếm tiếng khen chê của người đời, hay tự hỏi mình đã làm đủ để Chúa hài lòng chưa — hãy dừng lại và ngước nhìn lên Thập Tự Giá, nơi mọi món nợ đã được thanh toán xong (“Mọi sự đã được trọn”).

• Khi cơn bão cuộc đời ập đến cùng câu hỏi “Tại sao?” làm nghẹn đắng cổ họng — hãy sẵn lòng để Chúa trao cho bạn chính sự hiện diện của Ngài, thay vì chỉ đòi hỏi một lời giải thích vừa ý mình.

• Và khi bước ra phục vụ Hội Thánh hay tha nhân — hãy phục vụ với tâm thế thanh thản của một người đã có tên trên thiên đàng: làm việc từ sự nghỉ ngơi của ân điển, chứ không phải lao nhọc để mua chuộc ân sủng.

Lời Chúa 

“Dầu vậy, chớ mừng vì các quỷ phục các ngươi; song hãy mừng vì tên các ngươi đã được biên trên trời.” (Lu-ca 10:20)

“Quả thật, quả thật, ta nói cùng các ngươi, các ngươi sẽ thấy trời mở ra, và các thiên sứ của Đức Chúa Trời lên xuống trên Con người.” (Giăng 1:51)

Câu Hỏi Suy Ngẫm & Thảo Luận Nhóm Nhỏ

1. Từ nghe đồn đến diện kiến: Trong lĩnh vực nào của đời sống đức tin hiện tại, tôi đang chỉ dừng lại ở việc “nghe đồn” và tích lũy kiến thức về Chúa bằng trí óc, thay vì thật sự gặp gỡ chính Ngài qua Ngôi Lời và Thập Tự Giá?

2. Nền tảng của sự bình an: Ngay lúc này, niềm vui và giá trị bản thân của tôi đang đứng trên nền tảng nào: trên thành quả công việc, sự công nhận của con người, hay trên lời hứa khách quan rằng tên tôi đã được Chúa ghi trên trời?

3. Phá vỡ những định kiến tôn giáo: Có “luật nhân quả tôn giáo” nào (giống như lý lẽ của ba người bạn ông Gióp) mà tôi đang vô tình dùng để phán xét nỗi đau của người khác, hoặc tự dày vò lương tâm mình, điều mà Phúc Âm của Đấng Christ chưa từng dạy không?

4. Đầu hàng trước Ân Điển: Tôi có sẵn lòng buông bỏ sự tự nghĩa, ngừng tự bào chữa và nhận ra sự bất lực hoàn toàn của bản ngã tội lỗi mình trong “tro bụi”, để Đấng Christ trở thành sự công bình và cứu chuộc duy nhất của đời tôi không?

5. Tự do trong sự phục vụ: Nếu biết chắc rằng Chúa đã thấy tôi dưới “cây vả” trước khi tôi tìm Ngài, và tên tôi đã được biên vào Sách Sự Sống nhờ huyết Chiên Con, thì tuần lễ này cách tôi sống, làm việc và hầu việc Chúa sẽ được giải phóng khỏi áp lực như thế nào?

Cầu Nguyện 

Lạy Cha trên trời, chúng con tạ ơn Cha vì Cha đã thấy chúng con trước khi chúng con tìm Cha. Xin tha thứ khi chúng con tin vào điều mình làm được hơn tin vào điều Con Cha đã hoàn tất. Xin mở mắt chúng con để thấy Chúa Giê-su, cái thang nối trời và đất, và cho chúng con bình an vì tên mình đã được ghi nơi Cha. Chúng con cầu xin nhân danh Chúa Giê-su Christ. A-men.